Kiểm tra điều kiện, tài liệu và các bước cấp phép theo mô hình công ty đầu tư chứng khoán.
Thành lập công ty đầu tư chứng khoán cần bắt đầu từ việc xác định mô hình huy động và quản lý vốn. Điều 114 Luật Chứng khoán xác định đây là quỹ đầu tư chứng khoán tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần để đầu tư chứng khoán, gồm hình thức riêng lẻ và đại chúng. Kế hoạch thành lập cần làm rõ nhà đầu tư dự kiến, người quản lý danh mục và ngân hàng tham gia trước khi chuẩn bị hồ sơ cấp phép.
Công ty đầu tư chứng khoán có cơ chế pháp lý riêng về vốn, cổ đông, nhân sự và lưu ký tài sản. Người muốn mở doanh nghiệp môi giới hoặc cung cấp dịch vụ chứng khoán cần xác định lại loại tổ chức phù hợp với hoạt động dự kiến. Với mô hình trong bài này, mục tiêu trọng tâm là tổ chức quỹ dưới dạng công ty cổ phần để đầu tư. Theo khoản 2 Điều 114, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp Giấy phép thành lập và hoạt động, sau đó công ty thực hiện đăng ký doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp.
Nhóm sáng lập cần quyết định hình thức riêng lẻ hay đại chúng và phương án tự quản lý hay ủy thác quản lý theo điều kiện tương ứng. Quyết định này ảnh hưởng tới cách huy động vốn, số lượng cổ đông, người điều hành và các hợp đồng với ngân hàng, công ty quản lý quỹ. Một bảng thông tin ban đầu nên ghi số cổ đông dự kiến, khoản góp của từng người, loại tài sản góp vốn và nhu cầu quản lý danh mục. Từ bảng này mới có thể đối chiếu điều kiện cụ thể.
Điều 115 Luật Chứng khoán quy định vốn tối thiểu 50 tỷ đồng. Điều 259 Nghị định 155/2020/NĐ-CP quy định vốn điều lệ thực góp tối thiểu ở mức này. Công ty đại chúng phải ủy thác vốn cho một công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán quản lý. Công ty riêng lẻ được tự quản lý vốn hoặc ủy thác cho công ty quản lý quỹ. Khi thành lập công ty đầu tư chứng khoán, cần lập kế hoạch góp vốn thực tế và phối hợp với ngân hàng để chuẩn bị tài liệu xác nhận theo hồ sơ áp dụng.
Đối với công ty đại chúng, Điều 259 yêu cầu tối thiểu 100 cổ đông không phải nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Công ty riêng lẻ có tối đa 99 cổ đông. Cổ đông tổ chức phải góp tối thiểu 3 tỷ đồng, cổ đông cá nhân tối thiểu 1 tỷ đồng. Trường hợp riêng lẻ tự quản lý còn có điều kiện về cổ đông trong nước theo điểm b khoản 4 Điều 259. Nhóm này phải thuộc các tổ chức được cơ quan quản lý chuyên ngành chứng khoán, ngân hàng, bảo hiểm cấp phép hoặc là thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Phó Tổng giám đốc của công ty dự kiến thành lập.
Với công ty riêng lẻ tự quản lý, Tổng giám đốc phải đáp ứng tiêu chuẩn được Điều 259 dẫn chiếu tới khoản 5 Điều 75 Luật Chứng khoán. Công ty cần ít nhất hai nhân viên có chứng chỉ hành nghề phân tích tài chính hoặc quản lý quỹ. Vì vậy, hồ sơ nhân sự cần được rà theo người dự kiến đảm nhiệm công việc, loại chứng chỉ và điều kiện của chức danh. Kế hoạch tuyển dụng nên có trước ngày dự kiến nộp hồ sơ để tránh khoảng trống giữa phương án hoạt động và nhân sự thực tế.
Công ty đại chúng và công ty ủy thác vốn quản lý áp dụng cơ chế nhân sự khác tại điểm a khoản 3 Điều 259. Các công ty này không tuyển dụng nhân sự và có Tổng giám đốc, Phó Tổng giám đốc là người điều hành quỹ do công ty quản lý quỹ chỉ định. Công ty đại chúng còn phải bảo đảm ít nhất hai phần ba thành viên Hội đồng quản trị độc lập với công ty quản lý quỹ và ngân hàng giám sát. Khi xây dựng cơ cấu, cần kiểm tra đồng thời quan hệ của thành viên dự kiến và cơ chế chỉ định điều hành.
Kế hoạch thành lập công ty đầu tư chứng khoán phải có phương án trụ sở. Theo Điều 259, công ty cần có trụ sở làm việc cho hoạt động đầu tư chứng khoán. Công ty đại chúng và công ty ủy thác vốn cho công ty quản lý quỹ được sử dụng trụ sở của công ty quản lý quỹ làm trụ sở chính. Nếu công ty tự quản lý, cần chuẩn bị tài liệu về thuê, sở hữu hoặc sử dụng trụ sở phù hợp với bộ hồ sơ.
Toàn bộ tài sản của công ty đại chúng phải được lưu ký tại ngân hàng giám sát. Với công ty riêng lẻ, cần làm rõ ngân hàng lưu ký, phương án quản lý tài sản và hợp đồng liên quan theo mô hình. Các bên nên thống nhất đầu mối cung cấp xác nhận vốn, danh mục tài sản và tài liệu sử dụng để lập hồ sơ. Sai lệch giữa bảng góp vốn của cổ đông và xác nhận của ngân hàng cần được xử lý trước khi nộp.
Điều 259 cho phép cổ đông công ty riêng lẻ góp một số chứng khoán đang niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo điều lệ và các điều kiện luật định. Chứng khoán phải phù hợp mục tiêu, chính sách đầu tư, đáp ứng yêu cầu về chuyển nhượng, tình trạng giao dịch và không vướng các biện pháp bảo đảm, phong tỏa được điều luật liệt kê. Việc góp vốn phải được tất cả cổ đông chấp thuận và chỉ hoàn tất sau khi quyền sở hữu hợp pháp chuyển sang công ty. Ngân hàng lưu ký xác định giá theo cơ sở mà điều luật quy định. Cần kiểm tra từng mã và tình trạng tài sản trước khi tính vào kế hoạch góp vốn.

Hồ sơ thành lập công ty đầu tư chứng khoán riêng lẻ tại Điều 261 bao gồm giấy đăng ký thành lập và hoạt động, văn bản ủy quyền thực hiện thủ tục, điều lệ, hợp đồng lưu ký và biên bản thỏa thuận của cổ đông. Tài liệu cần thể hiện rõ tên công ty, bên quản lý vốn nếu có, ngân hàng và phần góp của từng cổ đông. Xác nhận của ngân hàng lưu ký về quy mô vốn và danh mục chứng khoán góp vốn phải phù hợp với các tài liệu này.
Nhóm tài liệu về cổ đông, nhân sự cần đối chiếu giấy tờ pháp lý của tổ chức, quyết định góp vốn của cấp có thẩm quyền và thông tin cá nhân theo mẫu áp dụng. Điều 261 còn quy định tài liệu riêng theo lựa chọn tự quản lý hoặc ủy thác. Mô hình ủy thác cần hợp đồng quản lý đầu tư và giám sát tương ứng. Mô hình tự quản lý cần tài liệu trụ sở. Nên lập danh mục ghi người chuẩn bị, bản đang có, thời điểm cấp và phần còn cần bổ sung để theo dõi tiến độ.
Với công ty đại chúng, Điều 260 quy định hồ sơ gắn với kết quả chào bán. Các nhóm tài liệu gồm giấy đăng ký thành lập và hoạt động, báo cáo kết quả chào bán, xác nhận của ngân hàng giám sát, danh sách cổ đông và biên bản tổng hợp ý kiến cổ đông về Hội đồng quản trị cùng tài liệu liên quan. Dữ liệu cổ đông, số cổ phiếu và số tiền huy động phải được đối chiếu thống nhất trước khi chuyển sang bước cấp phép.
Nghị định 155 cần được đọc cùng Nghị định 245/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung có hiệu lực ngày 11/9/2025. Khi soạn hồ sơ, cần kiểm tra biểu mẫu áp dụng và các thay đổi về thông tin cá nhân, tài liệu liên quan. Bản mẫu lưu từ trước có thể chưa phản ánh nội dung hiện hành. Phần chuẩn bị nên ghi rõ văn bản đang dùng, số mẫu và phiên bản tài liệu để người rà soát kiểm tra được.
Trình tự thành lập công ty đầu tư chứng khoán đại chúng tại Điều 267 bắt đầu bằng việc công ty quản lý quỹ gửi hồ sơ đăng ký chào bán cổ phiếu ra công chúng đến Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Thời hạn cấp giấy chứng nhận chào bán là 30 ngày từ khi nhận hồ sơ đầy đủ, hợp lệ. Trong 10 ngày từ ngày kết thúc đợt chào bán, công ty quản lý quỹ báo cáo kết quả và đồng thời gửi hồ sơ đề nghị cấp giấy phép thành lập, hoạt động.
Đối với công ty riêng lẻ, sau khi hoàn thiện cơ sở vật chất, kỹ thuật, nhân sự và phong tỏa vốn tại ngân hàng lưu ký, công ty quản lý quỹ hoặc đại diện cổ đông gửi hồ sơ đề nghị cấp phép đến Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Điều 267 quy định thời hạn cấp giấy phép là 30 ngày từ khi nhận hồ sơ đầy đủ, hợp lệ cho cả hai hình thức. Trường hợp từ chối phải trả lời bằng văn bản, nêu lý do. Mốc này cần được tách khỏi thời gian huy động vốn, ký hợp đồng và bổ sung tài liệu của nhóm sáng lập.
Đối với công ty đại chúng, công ty quản lý quỹ phải hoàn thiện hồ sơ niêm yết trong 30 ngày từ khi giấy phép có hiệu lực theo khoản 4 Điều 267. Công việc sau cấp phép còn phải được lập kế hoạch tương ứng, bao gồm đăng ký doanh nghiệp theo Điều 114 và tổ chức thực hiện các nghĩa vụ theo mô hình. Nhóm sáng lập nên phân công người phụ trách từng bước và lưu các thông báo, giấy phép, tài liệu đã nộp để kiểm soát mốc tiếp theo.
Dịch vụ tư vấn có thể gồm đối chiếu mô hình, lập bảng điều kiện, kiểm tra hồ sơ cổ đông, rà điều lệ và phối hợp chuẩn bị tài liệu với bên quản lý quỹ, ngân hàng. Hai bên nên thống nhất người phụ trách, sản phẩm bàn giao, thời hạn dự kiến và các việc cần được cổ đông hoặc bên thứ ba quyết định. Nếu có cổ đông nước ngoài, cần cung cấp thông tin và cấu trúc sở hữu dự kiến để xác định phần cần nghiên cứu thêm theo hồ sơ cụ thể.
Khách hàng có thể bắt đầu bằng bản mô tả mô hình, danh sách cổ đông dự kiến, phương án vốn và tài liệu đã có. Hướng dẫn tư vấn pháp luật trực tuyến giúp sắp xếp câu hỏi và tài liệu trao đổi. Khi cần rà soát phạm vi công việc, có thể gửi yêu cầu tới Công ty Luật Jurion & Partners.
>>> Xem thêm: Dịch vụ xin cấp giấy phép đầu tư
>>> Xem thêm: Thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài
Thành lập công ty đầu tư chứng khoán đòi hỏi phương án thống nhất giữa vốn, cổ đông, quản lý tài sản và hồ sơ cấp phép. Hãy xác định mô hình và kiểm tra khả năng đáp ứng điều kiện trước khi chốt lịch góp vốn, nhân sự và nộp hồ sơ.
Đăng ký nhận bản tin ngay hôm nay để nhận được những thông tin mới nhất từ Jurion Partners