Trong quá trình xét xử hình sự, việc xác định người phạm tội đang ở giai đoạn nào trong quá trình thực hiện tội phạm là yếu tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc định tội danh, mức độ trách nhiệm hình sự và hình phạt áp dụng. Theo quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam, tội phạm có thể trải qua nhiều giai đoạn: chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt, tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội và tội phạm hoàn thành. Mỗi giai đoạn phản ánh mức độ nguy hiểm khác nhau và được áp dụng chế tài tương ứng. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều người vẫn chưa hiểu rõ các khái niệm này, dẫn đến việc lúng túng trong quá trình tố tụng hoặc bị xử lý chưa đúng với bản chất hành vi. Do đó, bài viết này được thực hiện nhằm giúp người dân và những người quan tâm đến pháp luật nắm rõ các giai đoạn thực hiện tội phạm, từ đó tự bảo vệ mình trước các rủi ro pháp lý và hiểu đúng bản chất hành vi của người phạm tội trong các vụ án hình sự. Bài viết dưới đây của Công ty Luật Apolo Lawyers sẽ giúp cho Quý khách hàng giải đáp được vấn đề này. Quý Khách hàng vui lòng liên hệ đến Hotline 0903.419.479 để được Công ty luật Apolo Lawyers hỗ trợ tốt nhất nhé.
Các giai đoạn thực hiện tội phạm là những bước trong quá trình người phạm tội cố ý thực hiện hành vi phạm tội, được phân biệt với nhau thông qua các dấu hiệu pháp lý cụ thể. Việc phân chia các giai đoạn này nhằm đánh giá mức độ diễn biến của ý định phạm tội, từ đó làm cơ sở để xác định phạm vi và mức độ trách nhiệm hình sự cũng như hình phạt phù hợp đối với từng trường hợp.
Tuy nhiên, các giai đoạn thực hiện tội phạm chỉ áp dụng đối với tội phạm được thực hiện bằng lỗi cố ý, đặc biệt là lỗi cố ý trực tiếp. Bởi lẽ, trong trường hợp tội phạm vô ý, người phạm tội không có ý định phạm tội ngay từ đầu và không mong muốn hậu quả xảy ra, nên các giai đoạn như chuẩn bị phạm tội hay phạm tội chưa đạt sẽ không tồn tại. Tội phạm vô ý chỉ có thể được xác định khi đã hoàn thành, tức là hậu quả xảy ra ngoài ý muốn nhưng thuộc trách nhiệm của người thực hiện.
Đáng lưu ý, hiện nay Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) cũng như các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành chưa có quy định pháp lý cụ thể nào định nghĩa rõ các giai đoạn thực hiện tội phạm. Việc phân tích và áp dụng khái niệm này chủ yếu dựa trên thực tiễn xét xử và lý luận pháp lý, nhằm đảm bảo tính công bằng và hợp lý trong xử lý hành vi phạm tội cố ý.
Có bao nhiêu giai đoạn thực hiện tội phạm?
Căn cứ Điều 14 Bộ luật Hình sự Bộ luật Hình sự 2015 quy định về chuẩn bị phạm tội, theo đó:
Chuẩn bị phạm tội là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm hoặc thành lập, tham gia nhóm tội phạm, trừ trường hợp thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm quy định tại Điều 109, điểm a khoản 2 Điều 113 hoặc điểm a khoản 2 Điều 299 của Bộ luật này.
Người chuẩn bị phạm tội quy định tại một trong các Điều 108, 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 123, 134, 168, 169, 207, 299, 300, 301, 302, 303 và 324 của Bộ luật này thì phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chuẩn bị phạm tội quy định tại Điều 123, Điều 168 của Bộ luật này thì phải chịu trách nhiệm hình sự.”.
Căn cứ Điều 15 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về phạm tội chưa đạt:
Phạm tội chưa đạt là cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội.
Người phạm tội chưa đạt phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm chưa đạt.
c. Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội
Căn cứ Điều 16 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội:
Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội là tự mình không thực hiện tội phạm đến cùng, tuy không có gì ngăn cản;
Người tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự về tội định phạm; nếu hành vi thực tế đã thực hiện có đủ yếu tố cấu thành của một tội khác, thì người đó phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này.
d. Tội phạm hoàn thành
Hiện tại, trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) và các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành của Việt Nam không có điều luật nào quy định riêng rẽ, cụ thể về "tội phạm hoàn thành" như một khái niệm pháp lý độc lập.
Tội phạm hoàn thành là trạng thái khi hành vi phạm tội đã đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của pháp luật. Do đó, khái niệm “hoàn thành” trong trường hợp này cần được hiểu theo nghĩa pháp lý, tức là dựa trên việc đã thỏa mãn đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm, chứ không căn cứ vào việc người phạm tội đã đạt được mục đích chủ quan của mình hay chưa.
Nói cách khác, thời điểm tội phạm hoàn thành không phụ thuộc vào việc người phạm tội đã thực hiện được ý đồ hoặc mục đích cá nhân của mình, mà phụ thuộc vào việc các yếu tố cấu thành tội danh đó đã được thực hiện đầy đủ hay chưa. Do đó, trong nhiều trường hợp, tội phạm đã hoàn thành nhưng người phạm tội có thể chưa đạt được mục đích cuối cùng, hoặc ngược lại, mục đích có thể đạt được trước cả khi tội phạm hoàn thành.
Có bao nhiêu giai đoạn thực hiện tội phạm?
3. Dịch vụ luật sư tư vấn về hình sự
Công ty Luật Apolo Lawyers tự hào là đơn vị chuyên tư vấn và giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan đến hình sự. Một số vấn đề Apolo Lawyers chuyên gia tư vấn:
Tư vấn pháp luật hình sự trong suốt các giai đoạn tố tụng: từ điều tra, truy tố, đến xét xử;
Đại diện và bào chữa cho bị can, bị cáo trong các vụ án hình sự;
Tư vấn và hỗ trợ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị hại;
Tư vấn hành vi có dấu hiệu phạm tội, đánh giá khả năng truy cứu trách nhiệm hình sự;
Hướng dẫn soạn thảo các loại đơn trong quá trình tố tụng hình sự.
Nếu Quý khách vẫn còn khó khăn, thắc mắc thêm về pháp luật về hình sự. Cũng như các vấn đề khác Quý khách hàng vui lòng liên hệ với công ty chúng tôi Công ty Luật Apolo Lawyers qua Email contact@apolo.com.vn hoặc Hotline - 0903.419.479 để được tư vấn, hỗ trợ tốt nhất.
Chúng tôi là công ty luật hoạt động dựa trên nền tảng lấy sự uy tín, tinh thần trách nhiệm làm đầu. Luật sư của chúng tôi là những người có trình độ chuyên môn cao, có kinh nghiệm hành nghề lâu năm, luôn làm việc tận tâm, nhiệt tình. Thông tin của khách hàng được chúng tôi bảo mật tuyệt đối. Và điều quan trọng mang đến sự thành công cho chúng tôi là chúng tôi luôn mang đến cho khách hàng sự an tâm và lợi ích tối đa trong từng vụ việc.
>>> Xem thêm: Vợ chồng ly hôn, tài sản thừa kế thuộc về ai
>>> Xem thêm: Tư vấn thanh toán và phân chia di sản thừa kế đúng luật
APOLO LAWYERS
English
Tiếng Việt