Call us: (028) 66.701.709 | Hotline: 0903.419.479

Ngôn ngữ

englishEnglish / VietnamTiếng Việt

Thuế thu nhập doanh nghiệp được tính như thế nào

Hướng dẫn đối chiếu thu nhập chịu thuế và tính thuế, áp dụng thuế suất, miễn và giảm đúng điều kiện; ví dụ tách số thuế phải nộp với khoản đã tạm nộp.

Cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp cần bắt đầu từ kỳ tính thuế, thu nhập và điều kiện áp dụng của công ty, thay vì lấy doanh thu nhân ngay với 20%. Số liệu kế toán là điểm xuất phát, nhưng phải đối chiếu khoản chi được trừ, thu nhập miễn thuế, lỗ còn được chuyển và thuế suất phù hợp. Trong năm 2026, doanh nghiệp còn cần kiểm tra chính sách miễn, giảm mới trước khi xác định số phải nộp.

Bài viết được rà soát theo quy định tại ngày 01/11/2026. Căn cứ chính gồm Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15 cùng các sửa đổi liên quan, Nghị định 320/2025/NĐ-CP và chính sách năm 2026. Không tiếp tục dùng riêng danh mục văn bản năm 2008, 2013 hoặc một bảng tính cũ để kết luận cho kỳ hiện tại. Quy định áp dụng cho doanh nghiệp cũng cần được phân biệt với thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh.

Cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp theo phương pháp thông thường

Với doanh nghiệp xác định thuế theo thu nhập, có thể hình dung ba bước: xác định thu nhập chịu thuế, trừ các khoản được phép để ra thu nhập tính thuế, sau đó áp dụng thuế suất và chính sách miễn, giảm phù hợp. Đây là trình tự để kiểm tra dữ liệu, không phải mọi doanh nghiệp đều có đủ tất cả khoản điều chỉnh trong cùng một kỳ.

BướcQuan hệ tính toán
Thu nhập chịu thuếDoanh thu − khoản chi được trừ + thu nhập khác
Thu nhập tính thuếThu nhập chịu thuế − (thu nhập miễn thuế + lỗ được kết chuyển theo quy định)
Thuế theo phương pháp thông thườngThu nhập tính thuế × thuế suất áp dụng; tiếp tục xét miễn, giảm và điều chỉnh phù hợp

Công thức không có nghĩa được lấy mọi khoản lỗ hoặc mọi khoản đã thanh toán để trừ. Cần kiểm tra nguồn gốc, kỳ phát sinh và điều kiện của từng khoản. Nếu có hoạt động phải xác định riêng hoặc doanh nghiệp thuộc phương pháp tính theo tỷ lệ trên doanh thu, cần lập phép tính tương ứng; không ghép tất cả vào một công thức chỉ vì cùng mang tên thuế TNDN.

Phân biệt thu nhập chịu thuế với lợi nhuận kế toán

Lợi nhuận trên báo cáo kế toán có thể chứa những khoản chi không được trừ khi xác định thuế hoặc những khoản thu có cách xử lý riêng. Vì vậy, công ty có lãi kế toán 300 triệu đồng chưa đủ để kết luận chỉ cần nhân 300 triệu với thuế suất. Người lập bảng tính cần có bảng đối chiếu giữa số liệu kế toán và thuế, kèm lý do cho mỗi điều chỉnh.

Ví dụ, một khoản phạt hoặc chi chưa có đủ hồ sơ không tự trở thành chi phí được trừ chỉ vì công ty đã trả tiền. Ngược lại, một khoản thu ghi nhận trong kỳ cần được phân loại theo bản chất, không mặc định mọi dòng tiền vào tài khoản đều là doanh thu bán hàng. Các khoản vay nhận được, góp vốn và thu hồi công nợ cần được nhận diện đúng trước khi đưa vào bảng tính.

Kiểm tra chứng từ và số liệu để xác định thuế thu nhập doanh nghiệp
Số liệu kế toán cần được đối chiếu với điều kiện thuế của từng khoản thu, chi.

Doanh thu và thu nhập khác phải được tập hợp đầy đủ

Doanh nghiệp nên bắt đầu bằng việc đối chiếu hóa đơn, sổ doanh thu, hồ sơ giao hàng hoặc nghiệm thu và các tài liệu điều chỉnh. Tiền đã thu và doanh thu tính thuế không phải lúc nào cũng trùng nhau tại cùng một thời điểm. Việc xác định thời điểm ghi nhận cần theo hoạt động cụ thể, thay vì chỉ cộng số tiền ngân hàng đã báo có trong năm.

Khi kiểm tra cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp, đừng bỏ quên thu nhập tài chính, thanh lý tài sản, khoản nợ đã xử lý nay thu được hoặc khoản phát sinh từ giao dịch khác. Nên lập danh mục theo nguồn thu và tài liệu chứng minh. Nếu có chuyển nhượng vốn, bất động sản hoặc hoạt động đặc thù, cần đánh giá cách xác định riêng và giới hạn áp dụng thuế suất hoặc ưu đãi.

Với doanh nghiệp nhiều chi nhánh hoặc địa điểm kinh doanh, bộ phận tổng hợp cần biết dữ liệu đơn vị nào đã được đưa vào báo cáo. Một bảng tính riêng tại trụ sở có thể thiếu số liệu của đơn vị phụ thuộc. Cũng cần thống nhất cách xử lý hóa đơn điều chỉnh, hàng trả lại và khoản ghi nhận sai kỳ, tránh cộng trùng hoặc bỏ sót khi nhiều người cùng cung cấp số liệu.

Khoản chi được trừ cần hồ sơ và điều kiện thanh toán

Hãy kiểm tra nội dung công việc, chứng từ, thời điểm và người thụ hưởng của từng nhóm chi phí lớn. Hóa đơn là tài liệu quan trọng nhưng chưa tự chứng minh toàn bộ điều kiện. Công ty nên nối hóa đơn với hợp đồng, giao nhận, nghiệm thu hoặc hồ sơ nội bộ tương ứng để thể hiện giao dịch thực tế và căn cứ ghi nhận.

Quy định về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP đặt ngưỡng từ 5 triệu đồng cho các khoản thanh toán thuộc phạm vi điều chỉnh, có trường hợp cần xem hướng dẫn riêng. Không nên tiếp tục dùng ngưỡng 20 triệu đồng trong tài liệu cũ như quy tắc chung cho năm 2026. Trước khi chi, bộ phận mua hàng và kế toán cần thống nhất hồ sơ, thay vì đợi đến cuối năm mới tìm cách bổ sung.

Đối với lương, thưởng, khấu hao, lãi vay hoặc giao dịch với bên liên quan, nên kiểm tra điều kiện của chính nhóm chi đó. Chẳng hạn, có khoản lãi vay thực trả nhưng vẫn cần đánh giá giới hạn và căn cứ được trừ. Rà soát cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp trước giúp người quản lý hiểu khoản nào được đưa vào kế hoạch thuế và khoản nào phải tiếp tục làm rõ.

Thuế suất 20%, 15% và 17% được xem xét thế nào?

Mức thông thường theo Điều 10 Luật Thuế TNDN là 20%. Luật cũng quy định 15% đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng và 17% khi trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ đồng, theo điều kiện áp dụng. Doanh thu làm căn cứ cho hai mức này là doanh thu của kỳ tính thuế trước liền kề, được xác định theo hướng dẫn.

Không chọn thuế suất chỉ bằng cách nhìn doanh thu năm đang tính. Cần kiểm tra loại thu nhập và quan hệ công ty con, công ty liên kết vì có các trường hợp không được áp dụng mức 15% hoặc 17%. Những hoạt động được ưu đãi hoặc chịu thuế suất riêng cũng phải được phân biệt. Một công ty có nhiều nguồn thu có thể cần nhiều dòng tính toán thay vì dùng chung một tỷ lệ.

Do đó, cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp nên có cột ghi rõ căn cứ lựa chọn thuế suất và số liệu kỳ được sử dụng. Khi người phụ trách thay đổi, bảng tính vẫn phải cho thấy vì sao công ty chọn mức đó. Nếu doanh nghiệp mới thành lập hoặc kỳ trước có thời gian hoạt động không đủ năm, cần đối chiếu quy định tương ứng trước khi so sánh với ngưỡng doanh thu.

Miễn thuế theo ngưỡng 1 tỷ đồng: khác với áp dụng mức 15%

Nghị định 141/2026/NĐ-CP bổ sung diện miễn cho thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có tổng doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống theo điều kiện quy định. Căn cứ xét gồm doanh thu bán hàng, dịch vụ trước giảm trừ, doanh thu tài chính và thu nhập khác của kỳ trước liền kề; kỳ hoạt động ngắn có cách quy đổi riêng. Có giới hạn đối với công ty con hoặc quan hệ liên kết.

Doanh nghiệp mới thành lập trong kỳ cần đối chiếu quy định về dự kiến doanh thu, tạm nộp và số liệu thực tế cuối kỳ. Không nên hiểu việc dự kiến được miễn là được bỏ qua chứng từ hoặc không theo dõi doanh thu. Hãy lưu bảng xác định điều kiện riêng để chứng minh căn cứ, đồng thời nhận diện khi số liệu thay đổi khiến phương án ban đầu cần được xem lại.

Giảm 30% số thuế trong năm 2026 và 2027

Nghị quyết 43/2026/QH16 và Nghị định 398/2026/NĐ-CP quy định giảm 30% số thuế TNDN phải nộp của kỳ 2026, 2027 đối với doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng theo điều kiện. Đây là giảm số tiền thuế, không phải giảm 30 điểm phần trăm thuế suất. Nếu đang được ưu đãi, số được giảm được xác định trên thuế phải nộp sau khi trừ ưu đãi.

Doanh thu xét giảm là của năm 2026 hoặc 2027 tương ứng, gồm doanh thu bán hàng, dịch vụ trước giảm trừ, tài chính và thu nhập khác; có quy định cho đơn vị phụ thuộc và trường hợp chia, tách. Nghị định 398 có hiệu lực từ 29/10/2026. Vì vậy, cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp tại thời điểm hiện nay phải kiểm tra chính sách đã ban hành này, không tiếp tục coi là đề xuất đang chờ hướng dẫn.

Ví dụ nối công thức với miễn, giảm và số đã tạm nộp

Giả sử công ty Việt Nam có doanh thu kỳ trước 2 tỷ đồng, doanh thu năm 2026 cũng 2 tỷ đồng; đã xác định thu nhập tính thuế là 400 triệu đồng. Giả định công ty đủ điều kiện áp dụng 15%, không thuộc diện miễn theo ngưỡng 1 tỷ, không có thu nhập hay quan hệ liên kết bị loại trừ và không hưởng ưu đãi khác. Thuế trước giảm là 400 triệu × 15% = 60 triệu đồng.

Nếu đồng thời đáp ứng điều kiện giảm theo Nghị quyết 43 và Nghị định 398, số giảm là 60 triệu × 30% = 18 triệu đồng; số thuế sau giảm còn 42 triệu đồng. Sau đó mới đối chiếu số đã tạm nộp để xác định khoản còn thiếu hoặc nộp thừa. Ví dụ này không dùng thay bảng tính thực tế vì doanh thu hai kỳ, loại thu nhập hoặc điều kiện miễn, giảm của công ty khác có thể khác.

Tổ chức hồ sơ để kiểm tra lại kết quả

Nên lưu bảng doanh thu theo nguồn, danh mục chi phí điều chỉnh, căn cứ miễn giảm, lỗ được chuyển và chứng từ tạm nộp trong cùng bộ hồ sơ. Với lỗ, cần theo dõi năm phát sinh, phần đã sử dụng và phần còn được kết chuyển theo quy định. Với quỹ khoa học và công nghệ hoặc khoản điều chỉnh đặc thù, chỉ đưa vào phép tính khi có căn cứ, không tự tạo một khoản trừ mặc định cho mọi doanh nghiệp.

Để phối hợp giữa người duyệt giao dịch, pháp chế và kế toán, doanh nghiệp có thể tham khảo cơ chế tư vấn pháp luật thường xuyên cho doanh nghiệp. Mục tiêu là chuyển đúng hợp đồng và chứng từ cho người có trách nhiệm, phân biệt phần cần ý kiến pháp lý với phần tính toán, kê khai hoặc kiểm toán cần chuyên môn riêng.

Khi trao đổi với Công ty Luật Jurion & Partners, hãy nêu kỳ đang tính, loại hoạt động, cơ cấu sở hữu và điểm chưa thống nhất trong bảng điều chỉnh. Câu hỏi cụ thể cùng tài liệu đầy đủ giúp xác định phạm vi hỗ trợ phù hợp, nhất là khi có nhiều nguồn thu hoặc đang xem xét ưu đãi và giao dịch với bên liên quan.

Cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp có cơ sở là đi từ dữ liệu đúng kỳ đến điều kiện được trừ, thuế suất và miễn, giảm, rồi mới so sánh với khoản đã nộp. Hãy kiểm tra từng ngưỡng doanh thu theo đúng mục đích của nó và ghi lại căn cứ lựa chọn. Một bảng tính có thể đối chiếu giúp công ty chủ động xử lý sai lệch trước khi sử dụng kết quả để quyết toán hoặc lập kế hoạch tài chính.

Thành lập doanh nghiệp, công ty trong nước

Dịch vụ đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa

Dịch vụ Luật sư đại diện tham gia tố tụng

Dịch vụ Luật sư tại Thành phố Hồ Chí Minh

Thủ tục xin cấp giấy phép lao động

Đăng ký nhận tin

Đăng ký nhận bản tin ngay hôm nay để nhận được những thông tin mới nhất từ Jurion Partners

icon_email
phone-icon