Call us: (028) 66.701.709 | Hotline: 0903.419.479

Ngôn ngữ

englishEnglish / VietnamTiếng Việt

Nhượng quyền thương mại

Phân biệt điều kiện cấp quyền, nghĩa vụ cung cấp thông tin, đăng ký và báo cáo; kiểm tra chi phí, thương hiệu và trách nhiệm khi vận hành.

Nhượng quyền thương mại cho phép một bên kinh doanh theo hệ thống của bên khác, gắn với thương hiệu và sự kiểm soát, hỗ trợ trong quá trình vận hành. Mô hình này có thể giúp tiếp cận quy trình đã hình thành, nhưng người nhận vẫn phải tự đánh giá vốn, địa điểm, chi phí và khả năng thực hiện hợp đồng. Tên tuổi của chuỗi không bảo đảm từng cửa hàng có lợi nhuận hoặc người đầu tư sẽ thu hồi được toàn bộ số tiền bỏ ra.

Nhượng quyền thương mại được nhận diện như thế nào?

Theo Điều 284 Luật Thương mại, bên nhận tự mình mua bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ theo cách thức tổ chức do bên nhượng quy định. Hoạt động gắn với nhãn hiệu, tên thương mại, bí quyết, khẩu hiệu, biểu tượng hoặc quảng cáo của bên nhượng; bên này có quyền kiểm soát và trợ giúp việc điều hành. Cần đọc các yếu tố đó cùng nhau để xác định bản chất quan hệ.

Chẳng hạn, một cửa hàng sử dụng thương hiệu của chuỗi, tuân thủ thực đơn, tiêu chuẩn phục vụ, quy trình quản lý và được đào tạo, kiểm tra theo hệ thống có thể thuộc mô hình này. Trái lại, việc chỉ mua nguyên liệu hoặc được phép đặt một nhãn hiệu trên sản phẩm chưa đủ để kết luận. Tên gọi “hợp tác kinh doanh” hay “đại lý độc quyền” trên trang đầu cũng không thay thế việc xem nội dung thực tế.

Hình người kết nối quanh bản đồ và bàn tay trao chìa khóa minh họa việc phát triển hệ thống kinh doanh
Quyền khai thác hệ thống cần đi cùng phạm vi sử dụng thương hiệu, hỗ trợ và trách nhiệm vận hành rõ ràng.

Điều kiện một năm cần được hiểu đúng

Điều 5 Nghị định 35/2006/NĐ-CP được sửa đổi bởi Điều 8 Nghị định 08/2018/NĐ-CP quy định hệ thống kinh doanh dự định dùng để cấp quyền phải hoạt động ít nhất một năm. Đây là yêu cầu đối với hệ thống, không đơn thuần là tuổi của doanh nghiệp. Một công ty thành lập từ lâu nhưng mới xây dựng mô hình cửa hàng không nên chỉ dùng ngày đăng ký doanh nghiệp để chứng minh điều kiện này.

Khi chuẩn bị nhượng quyền thương mại, cần tập hợp tài liệu thể hiện thời gian vận hành thực tế của hệ thống, các cơ sở, quy trình và nội dung dự kiến chuyển giao. Bộ Công Thương đã giải thích rằng thời gian một năm gắn với cửa hàng đầu tiên thuộc hệ thống và việc triển khai kinh doanh thực sự. Chỉ có một bộ nhận diện hoặc bản kế hoạch chưa chứng minh hệ thống đã vận hành đủ thời gian.

Điều 9 Nghị định 08/2018/NĐ-CP đã bãi bỏ Điều 6 và Điều 7 của Nghị định 35 về điều kiện riêng của bên nhận và hàng hóa, dịch vụ. Vì vậy, không nên tiếp tục chép nguyên các điều khoản cũ thành danh sách điều kiện hiện hành. Tuy nhiên, việc bãi bỏ đó không cho phép kinh doanh hàng cấm hoặc bỏ qua yêu cầu về chủ thể, ngành nghề và điều kiện chuyên ngành của hoạt động thực tế.

Ví dụ, bên nhận mở cơ sở ăn uống vẫn phải kiểm tra yêu cầu tương ứng về an toàn thực phẩm, mặt bằng, xây dựng, phòng cháy và những nghĩa vụ khác theo loại cơ sở. Nếu có yếu tố nước ngoài, cần xem thêm phạm vi được phép hoạt động và thủ tục đầu tư, kinh doanh liên quan. Hợp đồng của chuỗi không tự thay thế các điều kiện này.

Thông tin phải được trao đổi trước khi ký

Điều 8 Nghị định 35 yêu cầu bên nhượng cung cấp bản sao hợp đồng mẫu và bản giới thiệu về hệ thống cho bên dự kiến nhận ít nhất 15 ngày làm việc trước khi ký, nếu các bên không có thỏa thuận khác. Cần giữ nguyên cả điều kiện về thỏa thuận khác khi diễn giải quy định, đồng thời lưu chứng cứ giao nhận và phiên bản tài liệu đã cung cấp.

Đối với nhượng quyền thương mại, thời gian đọc tài liệu chỉ có ý nghĩa nếu người nhận hiểu những nghĩa vụ sẽ gánh. Hãy đối chiếu phần giới thiệu với dự thảo hợp đồng, phụ lục phí, quy chuẩn vận hành và các cam kết trong buổi chào bán. Nếu người giới thiệu nói được hoàn vốn sau một khoảng thời gian, cần hỏi đó là số liệu quá khứ, giả định tính toán hay cam kết có điều kiện trong hợp đồng.

Bên nhượng còn phải thông báo ngay những thay đổi quan trọng trong hệ thống ảnh hưởng đến việc kinh doanh của bên nhận. Ngược lại, bên dự kiến nhận có trách nhiệm cung cấp thông tin được yêu cầu một cách hợp lý để bên kia quyết định trao quyền. Thông tin về nguồn vốn, năng lực quản lý và địa điểm nên đúng thực tế; không nên khai khả năng tài chính cao hơn chỉ để được chấp nhận.

Nếu giao dịch qua bên nhượng thứ cấp, cần kiểm tra thêm bên đã cấp quyền cho họ, nội dung hợp đồng gốc và cách xử lý các hợp đồng cấp lại khi hợp đồng gốc chấm dứt. Một người đang vận hành cửa hàng chưa đương nhiên được phép bán quyền mở cửa hàng cho người khác. Điều 290 Luật Thương mại đặt việc cấp lại quyền trong quan hệ cần có sự chấp thuận của bên nhượng.

Phân biệt đăng ký với chế độ báo cáo

Không phải mọi hợp đồng nhượng quyền thương mại đều phải đăng ký với Bộ Công Thương. Điều 17a Nghị định 35, được bổ sung bởi Nghị định 120/2011/NĐ-CP, miễn thủ tục đăng ký đối với hoạt động trong nước và từ Việt Nam ra nước ngoài; các trường hợp đó phải thực hiện chế độ báo cáo Sở Công Thương. Miễn đăng ký không có nghĩa miễn cung cấp thông tin trước khi ký hoặc miễn các nghĩa vụ kinh doanh khác.

Đối với hoạt động từ nước ngoài vào Việt Nam, cần thực hiện đăng ký trước khi tiến hành theo phạm vi pháp luật quy định. Cổng dịch vụ công của Bộ Công Thương hiện công bố thủ tục đăng ký và thủ tục thông báo thay đổi cho hướng giao dịch này. Cần phân loại đúng bên cấp quyền, nguồn quyền và địa bàn; không suy ra cơ quan giải quyết chỉ từ việc cửa hàng nhận quyền nằm ở một tỉnh.

Hồ sơ cần được đối chiếu với Nghị định 35 đã sửa đổi và Thông tư 09/2006/TT-BTM đã sửa đổi, được hợp nhất tại 14/VBHN-BCT năm 2024. Nhóm tài liệu gồm đơn đăng ký, bản giới thiệu, giấy tờ về tư cách pháp lý và quyền sở hữu công nghiệp khi thuộc trường hợp phải cung cấp; nếu là cấp lại, có giấy tờ chứng minh sự chấp thuận tương ứng. Tài liệu nước ngoài cần xử lý yêu cầu dịch thuật, chứng nhận và hợp pháp hóa theo quy định áp dụng.

Thời hạn đăng ký là năm ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ; thời gian bên nộp sửa đổi, bổ sung không được tính vào thời hạn đó. Vì thế, không nên hứa hoàn tất toàn bộ công việc trong năm ngày kể từ lần gửi đầu tiên. Sau đăng ký, cần tiếp tục quản lý thay đổi thông tin và nghĩa vụ báo cáo, thay vì coi thông báo chấp thuận là kết thúc mọi việc tuân thủ.

Hợp đồng cần thể hiện những quyết định kinh doanh nào?

Điều 285 Luật Thương mại yêu cầu hợp đồng được lập thành văn bản hoặc hình thức có giá trị pháp lý tương đương. Nghị định 35 quy định ngôn ngữ là tiếng Việt; riêng hoạt động từ Việt Nam ra nước ngoài, ngôn ngữ do các bên thỏa thuận. Khi có nhiều bản ngôn ngữ, cần kiểm tra sự thống nhất và cơ chế xử lý khác biệt trong phạm vi pháp luật cho phép.

Phạm vi quyền và lãnh thổ

Hãy xác định thương hiệu, sản phẩm, địa điểm, thời hạn và quyền mở thêm cơ sở. “Độc quyền khu vực” phải được giải thích bằng ranh giới, kênh bán và ngoại lệ cụ thể: bên cấp có được bán trực tuyến, cung cấp cho siêu thị hoặc cho phép cửa hàng khác giao hàng vào khu vực không? Nếu không ghi rõ, mỗi bên có thể hiểu một phạm vi bảo vệ khác nhau.

Phí và tổng chi phí vận hành

Chi phí nhượng quyền thương mại không chỉ là khoản trả khi ký. Cần lập bảng phí định kỳ, quỹ tiếp thị, phần mềm, đào tạo bổ sung, sửa chữa nhận diện, nguyên liệu và yêu cầu mua tối thiểu. Với phí tính theo doanh thu, cần định nghĩa doanh thu, dữ liệu đối soát, thuế, giảm giá, hàng trả lại và kỳ thanh toán. Nên tính cả kịch bản bán chậm, không chỉ dự báo thuận lợi của bên chào bán.

Hỗ trợ và kiểm soát

Luật Thương mại quy định các quyền, nghĩa vụ của hai bên, trong đó nhiều nội dung áp dụng khi không có thỏa thuận khác. Dự thảo cần làm rõ tài liệu hướng dẫn, đào tạo ban đầu, hỗ trợ kỹ thuật, kiểm tra chất lượng và trách nhiệm cải thiện. Một câu “hỗ trợ trong suốt thời hạn” khó thực hiện nếu không xác định việc gì, thời điểm nào, ai chịu chi phí và cách ghi nhận yêu cầu.

Bên nhận cần hiểu nghĩa vụ duy trì nguồn lực, tuân thủ hệ thống, chấp nhận kiểm soát và bảo mật bí quyết. Đồng thời, cần kiểm tra bên cấp có quyền hợp pháp cho phép sử dụng tài sản trí tuệ hay không. Chỉ nhìn giấy chứng nhận có tên gần giống thương hiệu chưa đủ; cần đối chiếu chủ thể, phạm vi bảo hộ và chuỗi thỏa thuận cho phép sử dụng hoặc cấp lại.

Dự liệu việc dừng hoặc chuyển giao cửa hàng

Hợp đồng nên xác định hành vi vi phạm, thông báo, cơ hội khắc phục và căn cứ chấm dứt phù hợp pháp luật. Điều 16 Nghị định 35 có quy định về đơn phương chấm dứt của từng bên; không thể chỉ viết rằng bên cấp được dừng hợp đồng bất cứ khi nào rồi bỏ qua việc đánh giá hiệu lực, trách nhiệm và hậu quả của điều khoản.

Khi kết thúc, cần xử lý hàng tồn, biển hiệu, tài khoản bán hàng, dữ liệu, thiết bị và khoản tiền còn phải đối soát. Nghĩa vụ bảo mật có thể tiếp tục theo luật và thỏa thuận; quyền sử dụng dấu hiệu của hệ thống cũng cần dừng đúng phạm vi. Việc bán lại cửa hàng không đồng nghĩa người mua tự nhận được toàn bộ quyền khai thác thương hiệu của người bán.

Trước khi cam kết, bạn có thể đối chiếu cách tư vấn, soạn thảo hợp đồng để tổ chức điều khoản và xác định các điểm cần đàm phán. Nên chuẩn bị dự thảo, bản giới thiệu, bảng phí, giấy tờ về thương hiệu và tóm tắt kế hoạch cửa hàng; việc rà soát sẽ sát hơn khi có cả tài liệu bán hàng cùng những lời hứa đang cần xác nhận.

Khi cần hỗ trợ từ Công ty Luật Jurion & Partners, hãy nêu rõ bạn là bên cấp hay bên nhận, hướng giao dịch trong nước hay xuyên biên giới và mốc dự kiến ký. Nhượng quyền thương mại cần được đánh giá bằng quyền thực sự được trao, điều kiện vận hành và trách nhiệm có thể thực hiện; một hồ sơ rõ từ đầu giúp quyết định đầu tư có căn cứ hơn và hạn chế bất đồng khi triển khai.

Dịch vụ Luật sư tại Thành phố Hồ Chí Minh

Dịch vụ Luật sư nhà đất tại Thành phố Hồ Chí Minh

Dịch Vụ Thành Lập Doanh Nghiệp

Tư vấn luật doanh nghiệp, đầu tư trong nước & nước ngoài

Thủ tục xin cấp giấy phép lao động

Đăng ký nhận tin

Đăng ký nhận bản tin ngay hôm nay để nhận được những thông tin mới nhất từ Jurion Partners

icon_email
phone-icon