Call us: (028) 66.701.709 | Hotline: 0903.419.479

Ngôn ngữ

englishEnglish / VietnamTiếng Việt

Đơn phương chấm dứt hôn nhân – Điều gì cần lưu ý?

Chuẩn bị yêu cầu ly hôn theo hoàn cảnh thực tế; phân biệt quyền của vợ chồng, quyền của con, tài sản và nghĩa vụ với người thứ ba.

Đơn phương chấm dứt hôn nhân cần xem xét những điều kiện nào?

Đơn phương chấm dứt hôn nhân là cách gọi thường gặp khi một người muốn ly hôn nhưng vợ hoặc chồng không đồng ý, không hợp tác hoặc hai bên chưa thống nhất được các vấn đề liên quan. Mong muốn chấm dứt quan hệ vợ chồng cần được chuyển thành yêu cầu có căn cứ, gửi đúng Tòa án và kèm tài liệu phù hợp. Việc người kia phản đối không đương nhiên làm mất quyền yêu cầu; ngược lại, chỉ một bên muốn chia tay cũng chưa đủ để mặc nhiên được chấp nhận ly hôn.

Người chuẩn bị hồ sơ nên tách riêng bốn nhóm vấn đề: tình trạng hôn nhân, việc chăm sóc con, tài sản và nghĩa vụ với người khác. Mỗi nhóm cần thông tin và chứng cứ khác nhau. Cách chuẩn bị này giúp trình bày đúng điều mình yêu cầu, tránh bỏ sót quyền của con hoặc nhầm rằng bản án ly hôn tự động giải quyết toàn bộ khoản vay, nhà đất và mọi mâu thuẫn giữa hai gia đình.

Ai có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn?

Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình quy định vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn. Đối với người có khả năng tự quyết định và thực hiện quyền của mình, quyết định yêu cầu chấm dứt hôn nhân phải xuất phát từ chính họ. Cha mẹ không thể chỉ vì không hài lòng về con dâu, con rể mà thay con lựa chọn ly hôn.

Luật có ngoại lệ quan trọng: cha, mẹ hoặc người thân thích khác được yêu cầu khi một bên vợ, chồng do bệnh tâm thần hoặc bệnh khác không thể nhận thức, làm chủ hành vi, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người kia gây ra, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần. Các điều kiện này cần được xem xét cùng nhau, thay vì hiểu rằng cứ có bệnh hoặc có người thân hỗ trợ là được thay mặt yêu cầu.

Quyền của người chồng còn bị hạn chế khi vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn cụ thể việc áp dụng hạn chế này. Vì vậy, không nên tự kết luận chồng được nộp đơn chỉ vì cho rằng đứa trẻ không phải con mình. Quy định hạn chế đối với người chồng không đồng nghĩa tước quyền yêu cầu ly hôn của người vợ trong hoàn cảnh tương ứng.

Căn cứ ly hôn không chỉ là việc hai người thường xuyên cãi nhau

Với đơn phương chấm dứt hôn nhân theo khoản 1 Điều 56, Tòa án xem xét việc hòa giải tại Tòa án không thành và căn cứ về bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng, làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được. Người yêu cầu cần trình bày các sự việc cụ thể gắn với những tiêu chí này.

Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn các biểu hiện như vợ chồng không còn tình nghĩa, bỏ mặc nhau, sống ly thân; có quan hệ ngoại tình; xúc phạm, gây tổn hại đến nhau hoặc không bình đẳng, không tôn trọng các quyền của nhau trong đời sống hôn nhân. Việc viện dẫn một biểu hiện vẫn phải đặt trong hoàn cảnh thực tế, mức độ và diễn biến của quan hệ. Không nên thay phần trình bày sự kiện bằng những nhận xét chung như “không hợp tính” hoặc “không còn vui vẻ”.

Luật cũng quy định trường hợp vợ hoặc chồng của người đã bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn. Cần phân biệt quyết định tuyên bố mất tích với việc một người đi làm xa, ít liên lạc hoặc không rõ chỗ ở trong thời gian ngắn. Đối với yêu cầu của người thân thích thuộc khoản 2 Điều 51, căn cứ giải quyết còn được xác định theo khoản 3 Điều 56, gắn với hành vi bạo lực và ảnh hưởng nghiêm trọng nêu trong luật.

Chuẩn bị chứng cứ theo sự kiện cần chứng minh

Một bản tường trình có ích thường thể hiện được thời gian kết hôn, quá trình chung sống, thời điểm phát sinh mâu thuẫn, những lần tìm cách khắc phục và tình trạng hiện tại. Nếu có bạo lực, cần mô tả hành vi, thời gian, hậu quả và nguồn tài liệu liên quan. Hồ sơ y tế, tài liệu của cơ quan có thẩm quyền, thông tin người làm chứng hoặc trao đổi điện tử có thể giúp làm rõ sự việc, tùy nội dung và giá trị chứng minh của từng tài liệu.

Không có một loại chứng cứ duy nhất phù hợp với mọi gia đình. Tin nhắn cần giữ được bối cảnh, thông tin tài khoản, thời gian và bản gốc khi có thể; ảnh chụp rời rạc không tự chứng minh đầy đủ toàn bộ câu chuyện. Người thu thập tài liệu cần tôn trọng quyền riêng tư và quy định pháp luật, tránh truy cập trái phép tài khoản, sửa nội dung hoặc tạo tình huống để thu được chứng cứ có lợi cho mình.

Nếu chưa có đủ tài liệu ngay lúc khởi kiện vì lý do khách quan, Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự cho phép nộp tài liệu hiện có và tiếp tục bổ sung theo quy định. Điều đó không có nghĩa người yêu cầu được miễn nghĩa vụ làm rõ yêu cầu của mình. Nên liệt kê tài liệu đã có, tài liệu còn thiếu, nơi đang quản lý và lý do chưa thể cung cấp để xác định bước tiếp theo phù hợp.

Ba nhóm cần chuẩn bị khi yêu cầu ly hôn gồm căn cứ, con và tài sản
Tách từng yêu cầu để chuẩn bị tài liệu phù hợp với hoàn cảnh gia đình.

Hồ sơ và Tòa án giải quyết được xác định như thế nào?

Hồ sơ đơn phương chấm dứt hôn nhân thường cần làm rõ quan hệ hôn nhân, nhân thân của các bên, nơi cư trú và từng yêu cầu về con, tài sản, nghĩa vụ. Người yêu cầu nên chuẩn bị giấy tờ về đăng ký kết hôn, thông tin định danh, thông tin cư trú hiện có; giấy khai sinh của con nếu có yêu cầu liên quan; tài liệu về tài sản hoặc khoản nợ nếu đề nghị giải quyết. Danh sách thực tế phụ thuộc tình trạng giấy tờ, nội dung tranh chấp và yêu cầu hợp pháp của cơ quan giải quyết.

Không nên mặc định mọi hồ sơ đều bắt buộc có bản giấy sổ hộ khẩu, hoặc cứ thiếu bản chính đăng ký kết hôn là không thể yêu cầu ly hôn. Cần xác định tình trạng dữ liệu, khả năng xin trích lục và cách bổ sung tài liệu phù hợp. Đơn khởi kiện phải thể hiện đúng nội dung theo Điều 189, do người có quyền ký hoặc điểm chỉ theo quy định; nhờ người khác soạn thảo không làm thay đổi trách nhiệm về nội dung đã trình bày.

Theo cơ cấu Tòa án và Bộ luật Tố tụng dân sự hiện hành, cần kiểm tra thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực cùng các quy định tương ứng của vụ việc. Về lãnh thổ, nguyên tắc thông thường của vụ án dân sự là Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc; luật cũng ghi nhận trường hợp các bên có thỏa thuận bằng văn bản phù hợp. Vụ việc có yếu tố nước ngoài, không rõ địa chỉ hoặc có tình tiết đặc biệt cần được kiểm tra riêng, thay vì chọn nơi nộp chỉ theo hộ khẩu cũ của người làm đơn.

Việc tiếp nhận đơn chưa đồng nghĩa đã thụ lý hoặc đã chấp nhận yêu cầu ly hôn. Tòa án có thể yêu cầu sửa đổi, bổ sung theo Điều 193. Khi nhận thông báo, cần đọc đúng nội dung, thời hạn và cung cấp phần được yêu cầu; tránh nộp lặp lại toàn bộ hồ sơ nhưng không giải quyết điểm còn thiếu. Bạn có thể xem tổng quan tại bài Thủ tục ly hôn tại Việt Nam trước khi đối chiếu trường hợp cụ thể.

Quyền của con phải được xem xét độc lập với mâu thuẫn vợ chồng

Cha mẹ cần phân biệt việc chấm dứt quan hệ vợ chồng với nghĩa vụ đối với con. Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình đặt ra việc thỏa thuận người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ sau ly hôn; khi không thỏa thuận được, Tòa án quyết định căn cứ quyền lợi về mọi mặt của con. Thu nhập là thông tin cần xem xét nhưng không phải tiêu chí duy nhất tự động quyết định quyền nuôi.

Với con từ đủ 7 tuổi, cần xem xét nguyện vọng của con theo luật, tránh biến việc hỏi ý kiến thành cuộc lựa chọn gây áp lực giữa cha và mẹ. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp lợi ích của con. Không nên diễn giải quy định này thành quyền nuôi tuyệt đối trong mọi hoàn cảnh.

Người không trực tiếp nuôi vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng và quyền, nghĩa vụ thăm nom theo Điều 82; việc thăm nom không được bị lạm dụng để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc, giáo dục con. Khi chuẩn bị yêu cầu, nên cung cấp thông tin về sinh hoạt, học tập, sức khỏe, người đang chăm sóc và khả năng thực tế của mỗi bên, thay vì chỉ nêu lỗi trong quan hệ hôn nhân.

Tài sản và khoản vay không tự động chia đôi trong mọi trường hợp

Đối với đơn phương chấm dứt hôn nhân, yêu cầu về tài sản cần xác định rõ đối tượng, nguồn hình thành, thời điểm tạo lập, người đang quản lý và tài liệu chứng minh. Điều 59 quy định việc giải quyết theo chế độ tài sản áp dụng và thỏa thuận hợp pháp của các bên; với chế độ luật định, nguyên tắc chia tài sản chung còn tính đến hoàn cảnh, công sức đóng góp, bảo vệ lợi ích chính đáng trong hoạt động nghề nghiệp, sản xuất, kinh doanh và lỗi vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng.

Lao động trong gia đình được coi như lao động có thu nhập. Vì vậy, người chăm sóc con hoặc làm nội trợ không đương nhiên bị coi là không đóng góp. Tài sản riêng về nguyên tắc thuộc người có tài sản, trừ trường hợp đã nhập vào tài sản chung hoặc có căn cứ pháp lý khác cần xem xét. Một giấy chứng nhận chỉ đứng tên một người cũng chưa phải câu trả lời đầy đủ cho mọi tranh chấp về nguồn tiền và quyền sở hữu.

Điều 60 lưu ý quyền, nghĩa vụ tài sản đối với người thứ ba vẫn có hiệu lực sau ly hôn, trừ trường hợp có thỏa thuận khác theo luật. Hai vợ chồng tự ghi “chồng chịu toàn bộ nợ” chưa chắc đã làm thay đổi quyền của chủ nợ. Khi có khoản vay, thế chấp hoặc nghĩa vụ kinh doanh, nên làm rõ ai giao kết, mục đích sử dụng, người liên quan và phạm vi yêu cầu Tòa án giải quyết.

Luật sư hỗ trợ đến đâu và vì sao không thể hứa chắc thời gian?

Luật sư có thể tư vấn căn cứ, rà soát giấy tờ, hỗ trợ soạn đơn, sắp xếp chứng cứ và tham gia bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp theo tư cách phù hợp. Tuy nhiên, khoản 4 Điều 85 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mình tham gia tố tụng trong việc ly hôn. Không thể dùng một giấy ủy quyền thông thường để giao luật sư toàn bộ quyết định và việc tham gia thay vợ hoặc chồng.

Trường hợp người thân thích khởi kiện theo khoản 2 Điều 51 là ngoại lệ được luật quy định riêng về đại diện, cần phân biệt với dịch vụ nhận ủy quyền từ một người hoàn toàn có khả năng tự tham gia. Đồng thời, việc không được ủy quyền thay mình không có nghĩa mọi yêu cầu vắng mặt đều bị giải quyết giống nhau; tình huống tố tụng cụ thể phải được kiểm tra theo quy định tương ứng.

Đơn phương chấm dứt hôn nhân có thể kéo dài khác nhau tùy việc xác định địa chỉ, giao nhận văn bản, thu thập chứng cứ, yêu cầu về tài sản, con và các tình tiết phát sinh. Hồ sơ chuẩn bị tốt giúp giảm sai sót có thể tránh được, nhưng không tạo ra bảo đảm “xong trong vài ngày” hay chắc chắn được giao con, chia tài sản theo mong muốn. Cũng cần trao đổi rõ phạm vi công việc, chi phí dự kiến và các việc ngoài phạm vi khi thuê dịch vụ.

>>>> Xem thêm: Đủ tuổi nghỉ hưu muốn nghỉ việc có cần báo trước không?

>>>> Xem thêm: Người sử dụng lao động bắt buộc người lao động làm thêm giờ có được không?

Trao đổi vụ việc và chuẩn bị bước tiếp theo

Trước khi làm việc với Công ty Luật Jurion & Partners, bạn nên ghi ngắn gọn diễn biến mâu thuẫn, tình trạng đăng ký kết hôn, nơi ở hiện tại của hai bên, thông tin của con và những tài sản hoặc khoản vay đang tranh chấp. Tách điều cần được tư vấn khỏi điều đã có chứng cứ giúp buổi trao đổi xác định đúng vấn đề và tài liệu cần bổ sung.

Nếu đang có nguy cơ bị bạo lực, cần ưu tiên an toàn của bản thân và con, tìm sự hỗ trợ phù hợp từ cơ quan có thẩm quyền; không nên chờ hoàn tất hồ sơ ly hôn mới xử lý nguy cơ trước mắt. Việc lưu giữ tài liệu cũng cần thực hiện trong điều kiện an toàn, không đối đầu để cố tạo chứng cứ.

Hãy yêu cầu rà soát căn cứ pháp lý, phạm vi yêu cầu và phương án chuẩn bị hồ sơ trước khi lựa chọn bước tiếp theo. Một quyết định có đủ thông tin cần bảo vệ quyền của con, làm rõ tài sản và nghĩa vụ, đồng thời tôn trọng quyền tố tụng của mỗi bên khi thực hiện đơn phương chấm dứt hôn nhân.

Tư vấn giải quyết tranh chấp về thừa kế

Dịch Vụ Đăng Ký Nhãn Hiệu Hàng Hóa

Dịch vụ Luật sư tại Thành phố Hồ Chí Minh

Dịch vụ đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa

Dịch Vụ Thành Lập Doanh Nghiệp

Đăng ký nhận tin

Đăng ký nhận bản tin ngay hôm nay để nhận được những thông tin mới nhất từ Jurion Partners

icon_email
phone-icon