Phân biệt văn phòng đại diện và chi nhánh; chuẩn bị hồ sơ theo điều kiện của thương nhân, phạm vi hoạt động và cơ chế xác nhận giấy tờ áp dụng.
Thành lập văn phòng đại diện, chi nhánh của thương nhân nước ngoài tại Việt Nam cần bắt đầu từ mục tiêu hoạt động và điều kiện của thương nhân, sau đó mới lập hồ sơ xin giấy phép. Hai hình thức có chức năng, điều kiện và cơ quan giải quyết khác nhau. Việc đã đăng ký kinh doanh hợp pháp ở nước ngoài không tự đồng nghĩa được thực hiện mọi hoạt động thương mại tại Việt Nam.
Đối với tài liệu nước ngoài, cần kiểm tra riêng việc dịch, chứng thực và xác nhận giấy tờ. Không có căn cứ để yêu cầu toàn bộ hồ sơ đều phải hợp pháp hóa lãnh sự theo cùng một cách. Cơ chế Apostille có hiệu lực đối với Việt Nam từ ngày 11/9/2026 cũng cần được xem xét đúng phạm vi, thay vì áp dụng một danh mục cũ cho mọi quốc gia và loại giấy tờ.
Nghị định 07/2016/NĐ-CP điều chỉnh văn phòng đại diện và chi nhánh của thương nhân nước ngoài. Văn phòng đại diện, chi nhánh của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã thành lập tại Việt Nam không thuộc cùng đối tượng áp dụng. Với ngành có quy định chuyên ngành về việc thành lập các đơn vị này, phải đối chiếu văn bản chuyên ngành tương ứng.
Theo Điều 30, văn phòng đại diện thực hiện chức năng liên lạc, tìm hiểu thị trường, xúc tiến và thúc đẩy cơ hội đầu tư, kinh doanh của thương nhân được đại diện trong phạm vi áp dụng. Chi nhánh có phạm vi hoạt động cung ứng dịch vụ theo Điều 31, giấy phép và điều kiện ngành nghề liên quan. Vì vậy, không nên chọn văn phòng đại diện chỉ vì cho rằng hồ sơ đơn giản hơn rồi dùng đơn vị đó để thực hiện hoạt động vượt chức năng.
Trước khi thành lập văn phòng đại diện, chi nhánh, thương nhân nên mô tả rõ các công việc dự kiến: liên lạc với đối tác, nghiên cứu thị trường, ký kết hợp đồng, cung ứng dịch vụ hoặc quản lý nhân sự. Người tư vấn cần đối chiếu từng hoạt động với hình thức hiện diện và cam kết mở cửa thị trường. Một tên gọi chung như “văn phòng kinh doanh” chưa đủ để lựa chọn thủ tục phù hợp.
Điều 7 Nghị định 07 yêu cầu thương nhân muốn lập văn phòng đại diện đã hoạt động ít nhất một năm kể từ ngày thành lập hoặc đăng ký. Điều 8 đặt mốc ít nhất năm năm đối với chi nhánh. Đây là thời gian hoạt động của thương nhân nước ngoài, không phải thời gian thuê địa điểm hoặc thời gian dự kiến kinh doanh tại Việt Nam.
Cả hai trường hợp đều cần xem xét tư cách thành lập, đăng ký kinh doanh hoặc sự công nhận theo pháp luật liên quan. Nếu giấy đăng ký kinh doanh hoặc giấy tờ tương đương có quy định thời hạn hoạt động, thời hạn còn lại phải đáp ứng yêu cầu ít nhất một năm tính từ ngày nộp hồ sơ. Không dùng điều kiện còn ba năm như một yêu cầu chung cho mọi hồ sơ chi nhánh.
Nội dung hoạt động phải được đối chiếu với cam kết quốc tế của Việt Nam; đối với chi nhánh còn phải phù hợp ngành nghề của thương nhân nước ngoài. Các trường hợp thuộc khoản 5 Điều 7 hoặc khoản 5 Điều 8 cần sự chấp thuận của người đứng đầu bộ quản lý chuyên ngành theo quy định. Việc thiếu cam kết phù hợp không được tự giải quyết bằng cách đổi tên hoạt động trên đơn.
Nên kiểm tra tên pháp lý, số đăng ký, ngày thành lập, tình trạng hoạt động, ngành nghề và thẩm quyền của người ký ngay từ đầu. Nếu thương nhân từng đổi tên hoặc chuyển trụ sở, cần tài liệu thể hiện mối liên hệ giữa các thông tin. Việc dịch nhiều bản giấy tờ trước khi xác định bản nào còn giá trị có thể tạo thêm chi phí và sai lệch.
Hồ sơ thành lập văn phòng đại diện, chi nhánh hiện cần đối chiếu Nghị định 07 cùng Phụ lục III Nghị quyết 19/2026/NQ-CP về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục. Phần dành cho cấp giấy phép văn phòng đại diện và phần dành cho chi nhánh được quy định riêng. Không lấy danh mục điều chỉnh giấy phép hoặc gia hạn để thay cho danh mục thành lập mới.
Nhóm tài liệu chung gồm đơn đề nghị theo mẫu áp dụng, bản sao giấy đăng ký kinh doanh hoặc giấy tờ tương đương của thương nhân, văn bản cử hoặc bổ nhiệm người đứng đầu, tài liệu chứng minh sự tồn tại và hoạt động trong năm tài chính gần nhất, cùng tài liệu về địa điểm dự kiến đặt trụ sở. Đơn phải do đại diện có thẩm quyền của thương nhân nước ngoài ký.
Tài liệu về tình hình hoạt động không chỉ có một lựa chọn là báo cáo tài chính kiểm toán. Danh mục còn cho phép văn bản xác nhận thực hiện nghĩa vụ thuế hoặc tài chính trong năm tài chính gần nhất, hoặc giấy tờ tương đương do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền nơi thương nhân thành lập cấp hoặc xác nhận theo yêu cầu. Cần đánh giá nội dung chứng minh thực tế của tài liệu được chọn.
Theo danh mục tại Nghị quyết 19, bản sao hộ chiếu của người đứng đầu được nêu cho trường hợp người này là người nước ngoài. Không sao chép yêu cầu giấy căn cước bản giấy của người đứng đầu Việt Nam từ danh mục cũ để biến thành thành phần hồ sơ bắt buộc chung. Trường hợp dữ liệu hoặc thủ tục tiếp nhận có yêu cầu đối chiếu phù hợp vẫn cần thực hiện đúng quy định.
Hồ sơ chi nhánh còn có bản sao điều lệ hoạt động của chi nhánh. Đây là điểm khác với danh mục cấp mới văn phòng đại diện; không nên thêm điều lệ của thương nhân vào mọi hồ sơ văn phòng đại diện theo thói quen. Với từng tài liệu, nên ghi rõ người chuẩn bị, bản gốc hoặc bản sao, ngôn ngữ, tình trạng xác nhận và điểm cần làm rõ.

Khi thành lập văn phòng đại diện, chi nhánh, không thể suy ra tài liệu nào có tiếng nước ngoài cũng phải trải qua một chuỗi thủ tục giống nhau. Khoản 2 Điều 10 và khoản 2 Điều 12 Nghị định 07 phân biệt nhóm tài liệu phải dịch, chứng thực với yêu cầu chứng nhận hoặc hợp pháp hóa đối với giấy đăng ký kinh doanh hoặc giấy tờ tương đương. Quy định về hình thức phải được đọc cùng cơ chế miễn và điều ước đang áp dụng.
Công ước Apostille có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 11/9/2026. Đối với giấy tờ công thuộc phạm vi Công ước và giữa các quốc gia có quan hệ áp dụng với Việt Nam, chứng nhận Apostille thay thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự theo cơ chế tương ứng. Cần kiểm tra nước cấp, loại giấy tờ và cơ quan có thẩm quyền cấp chứng nhận; không chỉ kiểm tra một nước có tên trong danh sách thành viên rồi mặc nhiên kết luận mọi giấy tờ đều thuộc phạm vi.
Apostille xác nhận tính xác thực của chữ ký, chức danh, thẩm quyền của người ký và con dấu theo cơ chế chứng nhận, không xác nhận nội dung tài liệu. Yêu cầu dịch sang tiếng Việt vẫn cần đáp ứng theo thủ tục sử dụng. Giấy tờ ngoài phạm vi áp dụng cần được xem xét theo cơ chế xác nhận hoặc miễn phù hợp; có bản dịch không tự thay thế việc này.
Ví dụ, với một giấy đăng ký kinh doanh nước ngoài và một văn bản bổ nhiệm, cần phân loại nguồn lập của từng giấy, hình thức đang có và mục đích nộp. Không yêu cầu người chuẩn bị hợp pháp hóa toàn bộ tập tài liệu trước khi kiểm tra. Nếu giấy đã được xử lý hợp lệ theo cơ chế trước đó, cũng không mặc định phải làm lại Apostille chỉ vì hồ sơ được dùng sau ngày Công ước có hiệu lực.
Đối với văn phòng đại diện thuộc phạm vi Nghị định 07, Điều 5 phân biệt địa điểm ngoài khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao với địa điểm nằm trong các khu này. Cơ chế cơ bản lần lượt liên quan Sở Công Thương và ban quản lý tương ứng. Người nộp cần kiểm tra công bố thủ tục, phân công và nơi tiếp nhận đang áp dụng tại địa phương dự kiến đặt trụ sở.
Đối với chi nhánh, Điều 35 Nghị định 146/2025/NĐ-CP phân cấp nhiệm vụ, quyền hạn cấp giấy phép thuộc Điều 6 Nghị định 07 cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện. Không tiếp tục hướng dẫn mọi hồ sơ chi nhánh nộp “Bộ Thương mại”, cũng không suy từ sự phân cấp của chi nhánh rằng thẩm quyền văn phòng đại diện đã thay đổi hoàn toàn giống nhau.
Điều 11 và Điều 13 Nghị định 07 có bước kiểm tra hồ sơ trong ba ngày làm việc và thời hạn thông thường bảy ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, trừ nhánh phải lấy ý kiến theo quy định. Nhánh lấy ý kiến có các mốc riêng đối với cơ quan cấp phép và bộ quản lý chuyên ngành. Không cộng thời gian chuẩn bị giấy tờ ở nước ngoài vào thời hạn giải quyết hồ sơ hợp lệ, và không cam kết một mốc mười lăm ngày chung cho mọi trường hợp.
Để theo dõi thủ tục thành lập văn phòng đại diện, chi nhánh, nên lưu bằng chứng nộp, mã hồ sơ, ngày tiếp nhận, yêu cầu bổ sung và nội dung phản hồi. Nếu phải sửa tài liệu, hãy kiểm tra ảnh hưởng đến bản dịch và các giấy tờ liên quan, tránh chỉ sửa một trang rồi để tên hoặc địa chỉ khác nhau trong cả bộ hồ sơ.
Tài liệu địa điểm có thể gồm biên bản ghi nhớ, thỏa thuận thuê hoặc giấy tờ chứng minh quyền khai thác, sử dụng theo danh mục và tài liệu liên quan đến địa điểm. Điều 28 yêu cầu trụ sở đáp ứng điều kiện pháp luật và không cho mượn, cho thuê lại trụ sở. Không coi một địa chỉ nhận thư hoặc một hợp đồng thuê bất kỳ là đủ mà chưa kiểm tra khả năng sử dụng đúng mục đích.
Người đứng đầu cần được bổ nhiệm đúng thẩm quyền và kiểm tra giới hạn kiêm nhiệm theo Điều 33. Quyền ký không phát sinh chỉ từ chức danh được in trên danh thiếp. Riêng trường hợp người đứng đầu văn phòng đại diện được thương nhân ủy quyền giao kết hoặc sửa đổi, bổ sung hợp đồng, quy định yêu cầu ủy quyền bằng văn bản cho từng lần tương ứng.
Theo Điều 9, giấy phép có thời hạn năm năm nhưng không vượt quá thời hạn còn lại của giấy đăng ký kinh doanh hoặc giấy tờ tương đương nếu giấy đó quy định thời hạn. Việc được cấp giấy phép không kết thúc mọi nghĩa vụ. Cần tổ chức theo dõi hoạt động trong phạm vi được phép, báo cáo, nhân sự, thuế và các thủ tục liên quan phù hợp với tình hình thực tế.
Khi thay đổi người đứng đầu, tên, địa điểm hoặc nội dung hoạt động, cần phân loại đúng trường hợp điều chỉnh, cấp lại hoặc thủ tục khác. Không dùng một hồ sơ thành lập mới để trả lời mọi tình huống sau cấp phép. Cũng nên chỉ định người theo dõi hiệu lực giấy phép và tài liệu của thương nhân, thay vì đợi gần hết hạn mới kiểm tra khả năng tiếp tục hoạt động.
Để làm việc hiệu quả, hãy chuẩn bị mô tả hoạt động dự kiến, giấy tờ hiện có của thương nhân, thông tin người đứng đầu và địa điểm. Có thể trao đổi qua hình thức tư vấn pháp luật trực tuyến để xác định danh mục cần kiểm tra trước khi gửi bản gốc hoặc thuê địa điểm dài hạn.
Công ty Luật Jurion & Partners có thể hỗ trợ đối chiếu điều kiện, phân loại hồ sơ, kiểm tra tính nhất quán của tài liệu và xác định phạm vi công việc cần thực hiện. Hai bên nên thống nhất riêng việc tư vấn, soạn hồ sơ, nộp theo ủy quyền và xử lý yêu cầu bổ sung; không hiểu một cuộc trao đổi ban đầu là cam kết được cấp giấy phép.
>>> Xem thêm: Thành lập doanh nghiệp, công ty trong nước
Trước khi thành lập văn phòng đại diện, chi nhánh, hãy chốt mục tiêu hoạt động, điều kiện của thương nhân, cơ quan giải quyết và danh mục tài liệu theo trường hợp. Việc xử lý giấy tờ nước ngoài cần dựa trên loại giấy và cơ chế áp dụng thực tế, giúp tránh vừa bỏ thiếu thủ tục cần thiết vừa làm thêm những bước không phù hợp.
Đăng ký nhận bản tin ngay hôm nay để nhận được những thông tin mới nhất từ Jurion Partners